Wednesday, 3 August 2011

KONKRIT BERTETULANG DAN PEMASANGAN

JABATAN KEJURUTERAAN AWAM
C 1004 TEKNOLOGI KONKRIT
TOPIK 4
KONKRIT BERTETULANG DAN KAEDAH PEMBINAAN KONKRIT BERTETULANG
(REINFORCED CONCRETE AND CONSTRUCTION METHOD OF THE REINFORCED CONCRETE)
Definasi (define)
Konkrit bertetulang merupakan hasil gabungan atau pembentukan dua sifat yang berbeza antara konkrit dan keluli (reinforced concrete is one formation result of the combined from qualities @ characteristic that difference to concrete and steel). Hasil gabungan dua sifat yang berbeza ini bagi membolehkan struktur tersebut menahan daya tegangan dan lenturan. Perbezaa sifat atau ciri (difference characteristic) adalah seperti jadual dibawah:
Sifat @ ciri
(characteristic)
Konkrit
(concrete)
Kelulu
(steel)
Kekuatan tegangan
(tensile strength)
Lemah
(week)
Baik
(good)
Kekuatan mampatan
(compressive strength)
Baik
(good)
Baik
(good)
Kekuatan ricehan
(shear strength)
Sederhana
(medium)
Baik
(good)
Ketahanlasakan
(durability)
Baik
 (good)
Lemah
(berkatat jika tidak dilindungi)
(week)
(rusty – to protect with concrete cover)
Rintangan kebakaran
(fire resistance)
Baik
(good)
Lemah
(week)

Konkrit bertetulang (reinforced concrete) dibina atas alas an berdasarkan tindakan gabungan (association action) berikut:
i.              Kekuatan tegangan konkrit (tensile strength of concrete) hanyalah
10% - 15%sahaja dari kekuatan mampatannya (compressive strength).
ii.            Direkabentuk atas anggapan konkrit tidak boleh mengatasi daya tegangan dan
Lenturan.
iii.           Tetulang direkabentuk (reinforced design) untuk mengambil daya-daya tegangan
yang disebarkan melalui ikatan dua permukaan konkrit dan tetulang.
iv.           Sekirannya ikatan lekatan permukaan bahan tidak mencukupi, tetulang akan
tergelincir dari konkrit dan tindakan gabungan tidak akan wujud. Untuk membolehkan wujudnya tindakan ini, pemadatan sepenuhnya (fully compaction) dilakukan.
v.            Tetulang yang digunakan hendaklah mempunyai permukaan berpintal bagi
mewujudkan cengkaman mekanikal.
Contoh ahli struktur konkrit yang menggunakan konkrit bertetulang (reinforced concrete) adalah seperti berikut, antaranya ialah:
i.              Asas (foundations)
Asas setempat (pad foothing)
Asas rakit (raft foothing)
Asas jalur (strip foothing)
Asas cerucuk (pile foothing)
ii.            Tiang (column)
iii.           Rasuk (beam)
iv.           Lantai (floor)
v.            Tangga (staircase)
Sifat-sifat konkrit bertetulang dari segi
(the properties of reinforced concrete in term of)
  1. Kekuatan mampatan (compression strength)
Kekuatan mampatan konkrit ini bergantung kepada faktor-faktor seperti bahan-bahan yang digunakan seperti batu baur kasar (coarse aggregates), nisbah bancuhan (mix ratio), umur kematangan(maturity age) dan sebagainya. Kekuatan ketara yang ada pada pada konkrit adalah kekuatan mampatannya. Konkrit akan terus menambah kekuatannya pada peringkat awal beberapa minggu dan akan berterusan secara perlahan selepas itu. Diperingkat umurnya 28 hari kekuatan mampatan konkrit telah mencapai ¾ daripada kekuatan maksimanya. Kekuatan mampatan konkrit dipanggil kekuatan ciri (characteristic) dengan symbol Fcu = N/mm2. Konkrit juga boleh berlaku kegagalan akibat daripada mampatan, tetapi kegagalan tegangan berlaku dengan lebih awal. Oleh yang demikian tetulang juga diperlukan untuk mengatasi mampatan dan ditempatkan di zon mampatan (compression zone)

  1. Kekuatan tegangan (tensile strength)
Jika sesuatu rasuk di sangga di atas dua penyangga pada kedua-dua hujungnya dan dikenakan beban dibahagian tengahnya, maka akan berlaku lenturan pada rasuk tersebut. Apabila lenturan terjadi, permukaan atas rasuk akan memampat akibat dari tegasan mampatan dan bahagian bawah berkeadaan tegang dan memanjang disebabkan tegasan tegangan. Tegasan maksima di dapati akan berlaku pada lengkungan yang terbawah bagi permukaan bawah rasuk.  Sekiranya rasuk terdiri daripada konkrit tanpa tetulang, maka berlakulah keretakan pada bahagian bawah rasuk dan berkemungkinan akan patah. Oleh yang demikian konkrit bertetulang direkabentuk untuk mengatasi masalah ini dan tetulang tadi mestilah dilindungi sepenuhnya bagi mengelakkan pengaratan yang akan terjadi akibat dari lembapan,basahan dan kebakaran.

  1. Kekuatan ricehan (shear strength)
Suatu rasuk boleh dibuat dengan keupayaan menahan kesan lenturan, iaitu dengan mengadakan saiz konkrit yang sesuai untuk menahan kesan mamapatan dan dengan pemasangan  bar tetulang keluli untuk mengatasi kesan tegangan. Tetapi rasuk yang sama mungkin gagal akibat daripada tindakan ricehan (shear). Jumlah tindakan daya luaran (total external force) yang bertindak melintang pada paksi akan memanjangkan rasuk dan daya ini dipanggil daya ricehan (shear force). Kegagalan akan berlaku 45° pada kedua-dua hujung rasuk tersebut berhampiran penyangga.
Jenis-jenis rasuk (types of beams)
Terdapat empat jenis rasuk yang biasa digunakan di dalam industri pembinaan masa kini seperti:
i.              Rasuk selanjar (continuous beams)
ii.            Rasuk disokong mudah (simply supported beams)
iii.           Rasuk julur (cantilever beams)
iv.           Rasuk terikat (tie beams)

Kegunaan tetulang pada zon tegangan (usage reinforced on tensile zone)
i.              Rasuk selanjar (continuous beams)
Mempunyai penyokong yang melebihi dua dan dikenakan beban teragih seragam biasanya kegagalan akan berlaku sekiranya tidak dikenakan tetulang (reinforced). Oleh yang demikian tetulang mestilah ditempatkan terutama di kawasan tegangan (tensile zone). Kegagalan akan berlaku seperti keterangan dibawah:
a.    Kegagalan disebabkan oleh tegangan(failure by reason of tensile)
Bahagian atas rasuk diantara penyokong dan dibahagian bawah rasuk antara penyokong akan mengalami mampatan (compression) manakala bahagian bawah rasuk antara penyokong dan bahagian bawah rasuk antara penyokong dan bahagian atas rasuk penyokong akan mengalami tegangan (tensile). Kegagalan yang berlaku adalah keretakan (cracking) di zon tegangan. Ini kerana konkrit amat lemah pada tegangan.
b.    Kegagalan disebabkan oleh mampatan (failure by reason of compression)
Konkrit juga boleh gagal dalam mampatan, tetapi sebelum kegagalan mampatan berlaku, kegagalan tegangan berlaku lebih  awal. Untuk mengatasi masalah ini tetulang (reinforced) diletakkan di zon mampatan.
c.    Kegagalan disebabkan oleh ricehan (failure by reason of shear)
Kegagalan disebabkan oleh ricehan hanya berlaku pada bahagian berdekatan dengan penyokong. Keretakan yang berlaku hanya 45° yang menyebabkan bahagian tengah rasuk kebawah.
Gambarajah
Rasuk selanjar (continuous beams) yang dikenakan beban teragih seragam
                                                        W


                          Kegagalan disebabkan oleh tegasan tegangan dan mampatan
                                                                        W




                                           Kegagalan disebabkan oleh ricehan




                        Cara mengatasi kegagalan disebabkan oleh mampatan ialah dengan                               meletakkan tetulang pada zon mampatan



Cara mengatasi kegagalan disebabkan oleh tegangan ialah dengan meletakkan tetulang pada zon tegangan


Cara mengatasi kegagalan disebabkan oleh ricehan ialah dengan meletakkan tetulang pada zon ricehan. Terdapat tiga kaedah iaitu
a.    Penggunaan bar bengkok



b.    Penggunaan bar pengikat (links @ stirrups) bersama bar memanjang (main bars)


                                                                                                     
c.    Gabungan bar bengkok dengan bar pengikat



Kaedah gabungan ini digunakan apabila kedua-dua kaedah diatas tidak memadai untuk menanggung beban ricehan (shear) tersebut.
ii.            Rasuk disokong mudah (simply supported beam)
Apabila dikenakan beban tumpu ditengah-tengah rasuk ataupun beban teragih seragam, lenturan akan berlaku pada rasuk tersebut dimana bahagian atas rasuk akan mengalami tegasan mampatan(compression stress) manakala bahagian atas tasuk akan mengalami tegasan tegangan (tensile stress). Sekiranya rasuk tersebut tanpa tetulang, maka keretakan (cracking) akan berlaku dibahagian bawah dan akan patah. Bagi mengatasi masalah ini tetulang bagi mengambil tegasan tegangan diletakkan/dipasangkan dibahagian bawah rasuk tersebut.






iii.           Rasuk Terikat ( Tie Beam)
Pada kebiasaannya tegasan tegangan (tensile stress) akan berlaku pada kawasan atas dimana ianya diikat dan bahagian tengah dan bawah rasuk tersebut, manakala tegasan mampatan pula berlaku pada bahangian tengah bawah rasuk dan tepi dimana rasuk itu diikat. Untuk mengatasi masalah ini tetulang keluli mestilah diletakkan dibahagian tegangan tersebut.
                A                                       B                                             C




               D                                           E                                          F   
       A,C,E  Mengalami tegasan Tegangan
       B,D,F  Mengalami tegasan Mampatan




 

iv.           Rasuk Terikat (Cantilever beam)
Merupakan rasuk yang terikat pada satu hujung dan satu hujung lagi terkeluar dari badan bangunan tersebut. Tegasan tegangan akan berlaku pada bahagian atas rasuk manakala bahagian bawah rasuk akan berlaku mampatan. Oleh yang demikian bagi mengatasi masalah ini tetulang diperlukan pada bahagian atas rasuk tersebut.









Kegunaan tetulang pada zon ricehan (usage reinforced on shear zone)
Merupakan daya tindakan luaran (total external force) yang bertindak melintang pada paksi memanjang rasuk. Daya ini dikenali sebagai ricehan (shear). Kekuatan ricehan sesuatu rasuk hanyalah di sebahagian rasuk sahaja iaitu menghubungkan antara zon mampatan dan zon tegangan.
Sebagai contoh satu rasuk tanpa tetulang dikenakan beban dan tanpa kegagalan lenturn ditengah-tengahnya. Oleh itu ricehan akan berlaku dimana keretakan 45° di kedua-dua hujung berhampiran dengan penyokong tersebut. Seperti gambarajah.                                      W      







Untuk mengatasi masalah ini adalah dengan mengikat bar keluli bersudut tepat dari arah keretakan tersebut. Walau bagaimana pun bar memanjang (main bar) mestilah diadakan bagi menguatkan serta menahan lenturan dan lebih normal untuk menahan ricehan. Cara lain ialah dengan mengadakan bar bengkok 45° bagi merintangi satah yang dijangkakan akan berlaku keretakan(merupakan cara terakhir untuk mengatasi ricehan). Besi pengikat (stirrup @ link) diperlukan untuk menegapkan kedudukan bar memanjang (main bar) dan bar bengkuk.







Penentuan bahan-bahan
Bagi menghasilkan sesuatu struktur konkrit yang dibina bermutu tinggi dan boleh menanggung beban yang dikenakan, bahan-bahan pembuatan konkrit mestilah bermutu bermutu dan lulus ujian yang ditetapkan oleh piawai (specification). Kerja-kerja konkrit juga mestilah dilakukan dengan sempurna.
Konkrit
Keluli
Mengambilkira kekuatan mampatan @ kekuatan ciri (fcu = N/mm2)
Mengetahui katogari bar atau jejaring dan ditentukan kekuatan ciri  atau takat alah Fy = N/mm2
Kekuatan tegangan konkrit hanyalah  ±10% sahaja daripada kekuatan mampatannya
Bahan yang digunakan mestilah bebas dari sebarang kotoran seperti minyak dan sebagainya.
¾ kekuatan maksima konkrit wujud pada umurnya 28 hari sahaja bagi penggunaan simen Portland biasa
Menepati saiz yang dikehendaki oleh spesifikasi
Pertambahan kekuatan konkrit adalah seperti berikut mengikut umur
7   hari  16.5 N/mm2
28 hari  25.0 N/mm2
02 bln   27.5 N/mm2
03 bln   29.0 N/mm2
06 bln   30.0 N/mm2
01 thn   31.0 N/mm2
Keluli ditentukan melalui kod yang digunakan iaitu
R   keluli Lembut (mild steel)
Y   keluli alah tinggi (yield steel)
Saiz panjang keluli adalah 5 m dan 12 m manakala diameter pula ialah (mm) 6, 8, 10, 12, 16, 20, 25, 32 dan 40. Spesifikasi yang digunakan ialah mengikut MS 246:1988 ataupun BS 4449: 1988

Untuk tetulang keluli mestilah diuji tegangannya terlebih dahulu melalui ujian tegangan (tensile test)
Ujian tegangan ini menghasilkan            -           Kekuatan tegangan
-             Tegangan alah (yield stress)
-             Pemanjangan (Elongation)
Kadar beban yang dikenakan apabila sampai ke tegangan alah ialah 10 N/mm2 per saat. Tegangan alah ialah tekanan (stress) yang diperolihi daripada beban apabila extensometer mencapai peratus pemanjangan(total strain) seperti dibawah
Specified characteristic strength(kekuatan ciri N/mm2)
Percentage total strain(Peratus pemanjangan) %
250
410
460
0.33
0.43
0.43



Jenis-jenis keluli (Types of steel)
Bar
Keluli lembut tergelek panas
(hot rolled mild steel)
fy = 250 N/mm2
permukaan licin dan senang dibengkokkan
pemanjangan(elongation) sehingga 22%
Keluli alah tinggi tergelek panas
(hot rolled high yield steel)
fy = 410 N/mm2
Kandungan karbon tinggi (rapuh tetapi kuat) permukaan bertindih-tindih.
pemanjangan(elongation) hingga 12% dan sehingga 14% bagi bar yang berdiameter 16 mm ke atas.
Keluli alah tinggi kerja sejuk
(cold worked high yield steel)
fy = 425 dan 460 N/mm2 (460N/mm2 digunakan dengan meluas).
permukaan licin dan berbentuk pintal  empat segi juga dipanggil deformed bar
pemanjangan (elongation) sehingga 12 % bagi 425 N/mm2 dan 14% bagi 460 N/mm2
Jejaring
Dawai hexagonal
Jejaring ini murah dan mudah dikenali, juga dikenali dengan nama chicken wire mesh. Saiz biasanya adalah 10 – 25 mm.
Dawai terkimpal
Dperbuat daripada tetulang berkekuatan kecil dan sederhana, lebih teguh daripada dawai hexagonal. Boleh dibentuk mengikut bentuk struktur dan keburukannya adalah kelemahan pada sambungan.
Tetulang rangka
Penggunaannya untuk rangka struktur yang merupakan lapisan-lapisan diikat. Tetulang diletakkan dengan jarak 300 mm empat segi dan berdiameter 4.2 mm dan 6.25 mm. keluli tegangan biasa digunakan. Jadual pembengkokan seperti dibawah.
Saiz bar
d
6
8
10
12
16
20
25
32
40
Pembasian cangkuk
h
100
100
100
100
100
100
230
280
360
Pembasian bengkokan
n
100
100
100
100
100
100
130
160
200


Saiz norminal
Garispusat bulatan dengan keluasan bersamaan dengan keluasan keratin efektif.
Saiz di utmakan adalah seperti di bawah:
Norminal saiz (mm)
8
10
12
16
20
25
32
40

Sekiranya bar lebih 40 mmØ digunakan, saiz yang disyorkan adalah 50 mmØ dan sekiranya bar kurang daripada 8mmØ digunakan, saiz disyorkan adalah 6mmØ

Keluasan keratan dan jisim (mass)
Keluasan keratan effektif diperolihi secara berikut iaitu:
a.          Timbangan bar
b.          Ukuran panjang


Keluasan keratan effektif   =  M  / 0.00785 L     dimana
M         =          Berat bar dalam kg
L          =          Panjang bar dalam meter

Ujian Tegangan (Tensile test) mestilah dilakukan untuk mendapatkan faktor berikut  iaitu:
a.             Kekuatan tegangan
b.             Tegangan alah (yield stress)
c.             Pemanjangan (elongation)

Kadar beban yang dikenakan apabila sampai ke tegangan alah ialah 10 N/mm2 sesaat. Tegangan alah ialah tekanan (stress) yang diperolihi daripada beban apabila “extensometer” mencapai peratus “total strain” seperti jadual dibawah

Percentage total strain

Specified characteristic strength (N/mm2)
Percentange total strain (%)

250

410

460

0.33

0.43

0.43





Konkrit
               Sebagaimana yang diketahui konkrit merupakan bahan yang keras, kuat dan rapuh. Kekuatannya bergantung kepada faktor berikut iaitu:
i              Kadar bancuhan @ nisbah bancuhan yang digunakan
ii             Nisbah air simen yang digunakan
iii                        Umur kematangannya
iv            Jenis batu baur kasar yang digunakan
v             Bentuk dan kedagingan batu baur tersebut.
              
               Pada umur konkrit 28 hari, kekuatannya telah mencapai ¾ daripada keseluruhannya.

a             Pertambahan kekuatan
               Pertambahan kekuatan konkrit berlaku mengikut pertambahan umurnya iaitu bertambah dengan cepat pada peringkat awal dan kadar pertambahan berkurangan dikemudiannya. Seperti jadual dibawah.
              

Umur (hari)
7
28
(1 bln)
60
(2 bln)
90
(3 bln)
180
(6 bln)
360
(1 thn)
Kekuatan N/mm2
16.5
25.0
27.5
29.0
30.0
31.0








b          Ciri-ciri ketahanan (durability) konkrit
            Struktur konkrit direkabentuk dan dikira untuk jangkamasa panjang dan memerlukan pemeliharaan yang sedikit. Sifat ketahanan konkrit dipengaruhi oleh beberapa faktor iaitu:
i           keadaan pendedahannya (exposure)
ii          mutu konkrit
iii         ketebalan penutup
iv         lebar permukaan keretakan

            Pendedahan struktur akan dipengaruhi oleh beberapa faktor seperti;
 i          kadar campuran simen dan jenis simen yang digunakan
ii          penggunaan bahan dan nisbah air simen        
iii         ketebalan minima penutup konkrit (bertujuan untuk menghalang ejen            pengaratan dari merosakkan tetulang, melindungi tetulang dari kenaikkan             suhu yang cepat                 serta menghilangkan kekuatannya semasa kebakaran)
            Faktor-faktor yang menentukan kelasakan tetulang di dalam struktur konkrit adalah seperti berikut:
i           Ketebalan penutup konkrit (concrete cover @ spacer)
            Merupakan jarak antara permukaan keluli dengan permukaan konkrit.      Sekiranya penutup konkrit menepati spesifikasi yang ditetapkan, agen             luaran tidak akan sampai kepada tetulang dan ini boleh menghindari      tetulang daripada berkarat serta tidak mengalami pengembangan       sekiranya berlaku kebakaran. Ini boleh mengelakkan struntur tersebut             kehilangan kekuatannya.
ii          Pemadatan konkrit yang dilakukan (concrete compaction)
            Pemadatan yang sempurna boleh menghasilkan konkrit yang betul-betul            padat dan mengelakkan berlakunya gelombong udara yang terperangkap      serta mengurangkan kadar resapan air terhadap konkrit tersebut, dengan ini boleh membantu agen luaran daripada sampai ke dalam struktur di             mana tetulang keuli ditempatkan.
iii         Mutu konkrit
            Mutu konkrit memainkan peranan penting dalam menentukan kelasakan            tetulang yang berada didalam struktur konkrit. Oleh itu ianya bergantung     kepada beberapa faktor seperti:
            a          Nisbah bancuhan
            b          Nisbah air simen
            c          Kebersihan bahan seperti batu dan pasir
            d          Kekuatan batu baur kasar
            e          Agihan batu baur yang terdapat dalam bancuhan, mengikut saiz                            yang diperlukan (sieve analysis)
iv         Mutu tetulang/keluli
            Tetulang keluli yang digunakan mestilah bebas daripada kekotoran dan   tidak berminyak serta menepati spesifikasi yang ditetapkan mengikut rekabentuk.

Penyimpanan Tetulang/Keluli
            Tetulang keluli yang dihantar ke tapak bina mestilah menepati spesifikasi yang telah di tetapkan seperti lukisan struktur.
i           Sebelum disimpan dan digunakan untuk pembinaan, tetulang keluli tersebut mestilah diperiksa terlebih dahulu, sekiranya kotor dan berminyak serta tidak menepati spesifikasi, ianya hendaklah di buang ataupun dipulangkan balik ke kilang.

ii          Dibengkokkan, saiz dan panjang mestilah mengikut spesifikasi yang di tetapkan dan di simpan mengikut saiz-saiz yang ditetapkan untuk memudahkan kerja-kerja pengambilan semasa hendak di gunakan.

Pemeriksaan Tetulang
            Sebelum kerja-kerja mengkonkrit dilakukan, kesemua tetulang yang telah dipasang mestilah diperiksa terlebih dahulu untuk memastikan kesemuanya menepti spesifikasi yang telah di tetapkan. Tedapat empat faktor utama yang di titikberatkan semasa pemeriksaan tetulang dilakukan iaitu:
i           Semua tetulang keluli yang digunakan mestilah mengikut rekabentuk yang ditetapkan.
ii          Tetulang hendaklah dipasangkan mengikut pada pandangan keratin struktur tersebut.
iii         Semua ikatan dawai pengikat (links @ stirrups) mestilah di ikat dengan kuat dan sempurna begitu juga dengan penutup konkrit (concrete cover)

Kedudukan Tetulang di dalam Struktur Konkrit
            Kepentingan menentukan kedudukan tetulang di dalm struktur konkrit adalah bertujuan untuk membolehkan konkrit yang di tuangkan kedalam struktur konkrit tersebut mengalir dan dapat di padatkan dengan sempurna di sekeliling tetulang keluli semasa proses pemadatan konkrit dijalankan. Ini juga bagi membolehkan tetulang keluli tadi dilindungi dengan sepenuhnya berada di dalam struktur konkrit tersebut.

Bar Individu
Jarak mengufuk hendaklah tidak kurang daripada Hagg + 5 mm dimana, Hagg adalah saiz maksima batu baur kasar. Jika terdapat satu atau lebih barisan bar, jarak pugak antara bar tersebut mestilah tidak kurang  2/3 Hagg
Bar Berpasangan
Jarak mengufuk mestilah tidak kurang daripada Hagg + 5 mm dan jarak pugak pula tidak kurang daripada 2/3 Hagg . Jarak pugak sekiranya bar berpasangan tersebut sebelah menyebelah mestilah tidak kurang daripada Hagg + 5 mm
Sekumpulan bar
Jarak mengufuk dan pugak mestilah tidak kurang daripada Hagg + 15 mm

Contoh kedudukan bar
              Individu                              berpasangan                        berkumpulan






Jadual ketebalan penutup konkrit (concrete cover)
Fungsi
   Tebal norminal penutup konkrit   
   mengikut gred konkrit (Fcu =  /mm2)
      20    25    30    40    50  ke atas
Melindungi daripada cuaca biasa
      25    20    15   15    15      
Melindungi daripada hujan, cairan air batu dan konkrit terendam
  -     40     30   25    20
Melindungi daripada hujan lebat, hujan dan panas yang silih berganti dan punca pengaratan
       -     50     40   30    25
Melindungi daripada air laut dan aliran air di bawah tanah
       -     -        -      60    50
Melindungi daripada garam bagi kegunaan cairan air batu
       -     -        50   40    30


“Nota Tambahan”
Pemotongan Bar
Bar atau keluli boleh dipotong atau dikurangkan bilangannya pada bahagian-bahagian tertentu sesuatu rasuk berdasarkan faktor-faktor berikut:
i           Nilai momen pada bahagian rasuk yang di tinjau kurang dari nilai momen lentur maksima yang digunakan dalam menentukan bilangan bar untuk rasuk tersebut. Nilai momen lentur yang lebih kecil memerlukan bilangan bar yang lebih kecil.
ii          Pengurangan jumlah tetulang akan membuat pembinaan lebih senang dan mudah serta kesesekan bar bolen di kurangkan.

Kaedah pemotongan bar
Pemotongan bar berdasarkan peraturan pemotongan seperti berikut:
i           Kecuali pada hujung penyokong @ penatang, setiap bar perlu dipanjangkan melebihi titik pemotongan teori sebanyak tidak kurang daripada 12Ø bar tersebut.
ii          Bar yang di potong dalam zon tegangan perlu memenuhi syarat tambahan dimana perlu dipanjangkan sebanyak panjang tambatan tersebut sepenuhnya.
iii         Pada hujung penyokong mudah setiap bar perlu mempunyai tambatan berkesan sebanyak 12Ø
            “BS 8110 membenarkan penggunaan peraturan di permudahkan untuk rasuk yang menanggung sebahagian beban teragih seragam menggunakan simbol  L untuk rentang (span) berkesan dan Ø untuk saiz bar”

Tindihan bar
Tindihan bar biasanya diperlukan untuk memindahkan daya-daya dari sebatang bar ke bar yang lain. Syarat-syarat tindihan bar adalah seperti berikut:
i.          Semua tindihan dibuat berlainan dn jauh dari keratan yang menanggung tegasan yang tinggi.
ii.         Panjang tindihan minimum adalah 16Ø ataupun 300mm yang mana lebih besar.
iii.        Bagi bar tindihan teganganpula adalah seperti berikut:
            panjang tindihan      = panjang tambatan tegangan
                                                = 1.4 x panjang tambatan tegangan untuk kes 1,2,3
                                                = 2.0 x panjang tambatan tegangan untuk kes 4
Nota
Kes 1      = Tindihan berlaku dibahagian atas keratan  dan penutup kurang dari 2Ø
Kes 2      = Tindihan berlaku dipenjuru keratan dan penutup kurang dari 2Ø
Kes 3      = jarak antara dua tindihan bersebelahan kurang dari 75 mm atau 6Ø
Kes 4      = Berlaku kes 2 dan 3

Konkrit dibahagian atas anggota umumnya kurang padat dan berkemungkinan mengandungi kandungan air yang lebih. Ini boleh menghasilkan kekuatan konkrit yang rendah. Dipenjuru kekangan adalah rendah. Oleh itu tindihan yang lebih panjang diperlukan untuk tempat-tempat sebegini.
iv.        Bagi tindihan bar mampatan
            Panjang tindihan     = 1.25 x panjang tambatan mampatan
v.         Panjang tindihan bar berlainan saiz adalah berdasarkan kepada bar yang lebih kecil.

Syarat-syarat di atas berdasarkan BS 8110 jadual 3.29

Rajah tindihan bar
a.         Bar tindihan tegangan
                                                                      slope                   tindihan (lapping)



max slope 1:6 dan panjang tindihan minima 16Ø atau 300mm
b.         Bar tindihan tegangan kaedah a



c.         Bar tindihan tegangan kaedah b



d.         Bar tindihan mampatan







                                                                                        
Kaedah meletak/memasang pelapik antara tetulang lantai
i.          Kedudukannya dipasang secara berselang seli.
ii          Jarak setiap satu ± 900 mm
iii         Pelapik boleh dipasang sebelum, semasa atau selepas tetulang keluli
            diletakkan.
iv.        Memastikan saiz pelapik sama dengan saiz garispusat keluli bar yang      hendak digunakan.
v.         Apabila terdapat tetulang di kedua belah permukaan sesuatu papak, jarak
            diantara kedua-dua lapis tetulang tersebut haruslah dikekalkan dengan   dengan menggunakan pelapik yang diikat diperbuat daripada bar yang       berbentuk khas (chair bar).                                                                      





Jadual penutup konkrit (concrete cover) tetulang pada kerja-kerja konkrit
KEDUDUKAN
SAIZ KELULI (mm)
KETEBALAN PENUTUP(mm)
CATATAN
Bahagian hujung keluli bar
6 – 12
16
20
25
32
40
50
25
32
40
50
64
80
100
Penutup konkrit (concrete cover) yang minima ialah 25 mm atau 2 kali saiz tetulang keluli
Tetulang untuk rasuk @ alang (beam) keluli bar utama
6 – 25
40
50
25
40
50
Tetulang mestilah 25 mm atau sama dengan diameter keluli bar
Tetulang untuk lantai (bar utama pada lantai dan semua bar tambahan (subsidiary bar))
6 – 12
16
20
25
32
40
50
12
16
20
25
32
40
50
12.5 mm @ ½ in atau sama dengan diameter keluli bar
Tiang (column) yang lebar kurang daripada 200 mm


Tiang (column) yang lebar lebih daripada 200 mm
6 – 12


6 – 12
16 – 40
50


25


40
40
50



Kerja-kerja konkrit di luar bertentangan dengan permukaan tanah dan tempat mudah berkarat
Semua saiz
40




Nota:
Penggunaan pelapik pada struktur tetulang keluli penting untuk menghasilkan konkrit bertetulang yang bermutu tinggi. Setiap jarak pelapik mestilah mengikut tempat struktur konkrit dijalankan, contohnya bagi struktur binaan didalam air, jarak minima pelapik hendaklah antara 50 – 75 mm tebal. Bahan- bahan untuk blok perenggang mestilah kukuh kerana ia mempunyai peranan untuk menentukan keteguhan, ketahanan dan keselamatan rangka tetulang dan mutu konkrit.

Ukuran Bengkok, Cangkuk dan Bentuk-bentuk Keluli Bar
            Dalam kerja pembentukan @ pembinaan struktur tetulang keluli akan melibatkan kerja-kerja penandaan ukuran serta membuat kerja-kerja membengkok dan cangkuk. Oleh itu beberapa perkara yang perlu diambil perhatian semasa kerja-kerja tetulang dijalankan iaitu:
i.          Keluli mestilah bersih dari minyak dan gris serta bebas dari habuk serta    kotoran lain.
ii.         Keluli mestilah dipotong dan dibengkokkan mengikut keperluan jadual    bentuk yang telah disediakan.
iii.        Pemotongan dan bengkokan tetulang hendaklah mematuhi piawaian BS            4466 (Bending dimensions and scheduling of bars for the reinforcement of       concrete)


Memotong dan Membengkok
            Kaedah memotong dan membengkok tetulang keluli bar mestilah mematuhi BS 4466 yang mana bukan sahaja berkaitan dengan keperluan jadual bentuk tetapi juga dengan kualiti pekerjaan itu sediri. Jadual bar direka untuk digunakan selari dengan berbagai kod bentuk dan ukuran. Formula yang diberikan bagi membolehkan pengiraan panjang keluli yang hendak dipotong untuk setiap kod bentuk, dimana “n” dan “h” adalah nilai piawai (standard) untuk cangkuk dan bengkok dan seharusnya  tidak kurang dari nilai yang terdapat dalam sesuatu jadual bentuk.
            Jadual dibawah menunjukkan jadual cangkuk dan bengkok mengikut diameter keluli. Jadual bentuk mestilah disediakan supaya kerja membengkuk dapat dijalankan dengan lancar.



Diameter of bar

¼"
5/16"
3/8"
1/2"
5/8"
3/4"
7/8"
1"
H
Practical value
3"
3"
31/2"
41/2"
6"
7"
8"
9"

Minimum

21/4"
213/16"
33/8"
41/2"
55/8"
63/4"
77/8"
9"
E
Practical Value
2"
2"
2"
2"
3"
3"
4"
4"

Minimum

1"
11/4"
11/4"
2"
21/2"
3"
31/2"
4"

Value of B
3"
3"
3"
3"
31/2"
4"
41/2"
5"




Table of Bar Bending Dimensions

Shape Code
Method of Measurement of Bending Dimensions
Total Length of Bar (L) Measured along Centre Line
Sketch and Dimensions to be given Schedule
20*

A

32*

A + H


33*

A + 2H


34*

A+ N


35*

A + 2N


36*

(A+C+E)+0.57(B+D) – 3.14d


37*

A + B – ½ R – D
(see shape 51)


38*

A + B + C – R – 2d


OR

A +B+ C – R – 2d


41*

Where d is at least 2 diameters ( A + B + C)




Kaedah membengkok bar memerlukan pengalaman kerja, mesin pembengkok yang efisien dan ruang kerja yang cukup. Prinsip-prinsip yang perlu dipatuhi dan diberi perhatian dalam kerja membengkok bar adalah:
i.          Bar keluli sebaiknya dibentuk semasa sejuk dengan gerakan perlahan dan         seimbang untuk menghindar dari berlakunya kecacatan kepada bar keluli      yang dibengkok tersebut.
ii.         Bar keluli tidak seharusnya dipanaskan. Sekiranya perlu juga dipanaskan,          mestilah tidak melebihi 850°C. Selepas dibengkokkan janganlah        disejukkan secara mengejut
iii.        Bar mestilah dibengkokkan dengan ukuran yang tepat seperti yang           ditunjukkan dalam jadual bentuk.
iv.        Sekiranya bar telah dibengkokkan dan perlu dibengkokkan semula kearah             berlawanan atau diluruskan, maka tempat bengkokan yang baru mestilah           ditempat yang lain.



Kaedah membengkok keluli bar
Membengkok keluli bar boleh dilakukan dengan dua cara iaitu:
i.          Menggunakan alat pembengkok bar (bar bender) bagi keluli lembut (mild             steel) yang berdiamenter kurang 16 mm dan keluli tegasan tinggi (yield   steel) yang kurang dari 12 mm diameter.
ii          Menggunakan alat pembengkuk jenis mesin (bar-bending machine) bagi            yang lebih besar dari diameter diatas.



Contoh
Membengkok bentuk “L” bar keluli lembut (mild steel bar) berdiameter 10 mm. ukuran dlam ke dalam.
i.          Ukur dan tanda pada keluli 10Ømm sepanjang 100 mm menggunakan    penanda. Ukuran baki 100 mm adalah untuk lebihan bengkokan “L” di           kedua-dua hujung bar.
            Formula lebihan untuk bengkok “L” keluli lembut adalah:
            =              5d (5 x Ø bar keluli)
                =              5 x 10
                =              50 mm x 2
                =              100 mm
ii          Masukkan bar keluli pada kedudukannya diantara pin lompang dan pin penahan. Anjakan tanda ke kanan untuk mendapatkan bengkokan yang       tepat sebanyak 2 mm tambahan.
                                              Ukuran diperlukan                   2mm
                                   



                                  Pin Penahan
                                                                       Pin Lompang
iii         Genggam bar dengan alat pembengkok (bendin iron) dengan kemas dan            pastikan alat tersebut tidak tergelongsor dari genggaman.

iv         Bengkokkan keluli bar kea rah pin lompang sehingga ke sudut 90° dan    pastikan pembengkok tidak tersentuh dengan pin lompang dan jangan        biarkan keluli terangkat dari permukaan meja kerja.







v          Ukur dan periksa ketetapan ukurn bengkokan______mm dan 50 mm        ukuran dalam  ke dalam seperti tajah dibawah.
                                             300 mm                        baki bengkokan yang diperlukan





vi         Ulangi langkah 1 hingga 5 untuk membuat bengkukan bagi hujung kedua          seperti dibawah.
                                             
                                               300 mm                              2 mm











      












Kaedah Mengikat Tetulang Keluli
Terdapat beberapa faktor penting dalam kerja-kerja pemasangan keluli iaitu:
i           Gelang atau besi pengikat (link @ stirrup) keluli mestilah diikat dengan     cara yang betul supaya keluli tersebut tidak bergerak atau teranjak      semasa kerja-kerja penuangan konkrit dilakukan.
ii          Jarak kedudukan antara gelang@ besi pengikat (link @ stirrup)  mestilah             mengikut ukuran yang ditetapkan seperti dalam spesifikasi supaya      konkrit            dapat menanggung beban tekanan yang seimbang.
iii         Gelang @ besi pengikat (link @ stirrup) mestilah dibengkokkan mengikut             ukuran yang tepat supaya ia boleh diikat dengan ketat dan kemas.

Jenis-jenis Ikatan
i.          Ikatan “Slash
            Jenis ikatan yang paling mudah dibuat dan biasanya digunakan sebagai             ikatan pemenuh pada struktur tetulang yang luas seperti lantai dan           tembok.
ii          Ikatan “Ring Slash
            Ikatan jenis ini digunakan pada keluli bar untuk mengelakkan dari             tergelincir pada bahagian menegak dan melintang. Biasanya digunakan      satu ikatan sahaja pada satu deretan samaada secara menegak atau   melintang.
iii         Ikatan “Hair Pin
            Merupkan ikatan yang paling kuat, sebagai pengikat keluli bar sebelum    ikatan pemenuh dilakukan. Ikatan ini digunakan sekiranya ikatan jenis           slash tidak sesuai digunakan. Ikatan jenis ini biasa digunakan pada keluli      bar tiang dan alang.
iv         Ikatan “Ring Hair Pin
            Tujuan  ikatan ini sama sahaja seperti “ring slash”iaitu untuk digunakan pada tiang dan alang untuk mengelakkan tetulang tergelincir.
v.         Ikatan “Crown
            Merupakan jenis ikatan yang paling kuat dan biasa digunakan untuk        struktur seperti tiang, alang, tembok, lantai dan pada bar keluli yang mudah berubah kedudukannya.
vi         Ikatan “Splice
            Ikatan ini biasanya digunakan untuk mengikat dua keluli bar yang             disambung pada bahagian selisih bar (tindanan). Ikatan mestilah dibuat          berhampiran kedua-dua hujung selisih.















           








                                                                                                                                                                 

1 comment:

  1. boleh saya tahu tentang kepentingan tetulang dan kelebihan tetulang?

    ReplyDelete